abonneer nu
dossiers
Iedereen heeft wel een verhaal. Dat blijkt wel uit de rubriek De buren v...
De 49-jarige Marcel Hoogerbrugge werd woensdag 20 december 2017 in zijn ...
Lees hier alles over de overval op Chinees-Indisch restaurant Lotus op d...
Elke week reikt de Hoogeveensche Courant een Taart van de Week uit. De t...
Maandaggevoel: Jeroen Bottema

De Moderne Tijd

Door Jeroen Bottema op Monday 23 April 2018 15:30
  • ignore touch

    © Pixabay

mail pinterest

'In dit grote centrum van zorg om geld, van verlangen naar geld, was alle spontaniteit verdwenen en versufte het leven zich tot een eeuwig opsluiten op kantoor of in huis.'

'Men zag elkaar alleen op recepties en verder sprak men elkaar door de telefoon. Het misbruik van de telefoon voor huiselijk gebruik doodde alle gezeligheid tussen kenissen. Men zag elkaar niet meer. ... Men belde elkaar op om niets, alleen om het plezier te bellen.’

Het lijkt een vernietigend commentaar

Deze passage las ik de afgelopen week in een boek. Het lijkt een vernietigend commentaar op de moderne maatschappij. Dat is het ook, maar dan niet op de moderne maatschappij van heden ten dage, maar op die van 120 jaar geleden.

De passage komt uit de roman De Stille Kracht van Louis Couperus. Dit boek verscheen in 1900 en speelde zich af in Indonesië. Tegenwoordig verlangen mensen misschien terug naar de tijd waarin de telefoon aan een snoer zat en waarin je niet continue bereikbaar was. 120 twintig jaar geleden zag men die telefoon juist als bedreiging.

'Vroeger was alles beter'

Was vroeger alles beter? Men zou graag denken van wel. Dit weekend liep ik in de supermarkt en hoorde een gesprek tussen twee jongetjes van een jaar of tien. Ze hadden erover dat vroeger alles beter was. Wanneer dat vroeger voor hen was kon ik uit de conversatie niet opmaken.

Nou geloof ik niet dat alles beter was. Anders, niet beter. Zelf vind ik de smartphone en het internet een erg prettige uitvinding. Het geeft je meer vrijheid. Je kan kijken naar en doen wat je wilt, maar toch baal ik er soms van hoe snel ik de telefoon weer pak om niets.

Deze maand presenteert Bas Heine een tv-serie over het onbehagen in Nederland. Heine had het over het onbehagen rond zijn eigen smartphone, die hij eerst al een verrijking, zag, maar nu ook als een bedreiging. Dat onbehagen komt vooral door maatschappelijke verandering. Dat was is 1900 en dat is nu zo. Waar het onbehagen bij mij zit is de vraag. ‘Waar eindigt dit’.

Het mooie van wereldliteratuur

In De Stille Kracht ging het nog om een telefoon met een draadje. In de tv-reeks van Couperus-fan Heine gaat het om een telefoon, die alles kan en altijd bij ons is. Wat volgt er? Ik weet het niet. Het lijkt me wel dat we ons niet moeten laten foppen door zinsbegoocheling zoals de hoofdpersoon in De Stille Kracht wel deed. Dit is het mooie van wereldliteratuur het blijft altijd actueel en kan ons altijd iets bijbrengen.