Human Interest

Kordate kleine zwaan minder gezien op winterakkers

Geplaatst op zaterdag 4 maart 2017 20:13
0 reactiescomments
  • De linker vogel is een kleine zwaan. De rest wilde zwanen. © onbekend

pinterestmail

Hoogeveen - Natuurcorrespondent Hero Moorlag vertelt wekelijks in de rubriek Groen en doen over uiteenlopende onderwerpen op het gebied van flora en fauna. Deze week schrijft hij over de kleine zwaan.

Afhankelijk van het weer in het hoge Noorden trekken ze met hun jongen eind oktober naar het zuiden. De hele winter blijven ze op grote wateren, akkers en weilanden fourageren in ons land. Maar de kleine zwaan schijnt het moeilijk te hebben.

Nog niet zo lang geleden overwinterden in Nederland 10.000 kleine zwanen, ongeveer de helft van de wereldpopulatie. Vorig jaar telden vrijwilligers tijdens de maandelijkse ganzen- en zwanentellingen 5500 kleine zwanen. Naar verwachting ligt het aantal in 2017 nog lager. Kleine zwanen fourageren vaak samen met wilde zwanen. Misschien laat de foto bij dit artikel de afname van overwinterende kleine zwanen zien. Alleen de linker vogel is een kleine zwaan, de andere vogels zijn wilde zwanen. Op de akker met stoppels van maïs telde ik slechts zeven kleine zwanen tegen veertig wilde. Vogelbescherming Nederland en Sovon Vogelonderzoek proberen de oorzaken van de achteruitgang te verklaren.

Broeden op toendra's en eilanden

Kleine zwanen broeden op de toendra's van Noord-Siberië en op de eilanden in de Barentszzee, waaronder Nova Zembla. Sneeuwval en vorst dwingen de witte vogels in de herfst naar het zuiden te trekken. Onderweg pleisteren ze in Polen en Duitsland op akkers en weilanden om bij te tanken. Tenslotte komen ze eind oktober aan in het Lauwersmeergebied of vliegen door naar het IJsselmeer en de Randmeren. Hun favoriete voedsel op deze grote wateren bestaat uit knolletjes van fonteinkruiden. De vogels slapen op het water. Nadat de fonteinkruiden zijn verorberd vliegen ze naar akkers in Groningen, Flevoland en de Wieringermeer.

De oogst van suikerbieten is daar in volle gang. Op de akkers blijft voldoende voedsel voor kleine en wilde zwanen achter. Eventuele tekorten vullen ze aan door op weilanden te grazen. Het liefste doen ze dat op weilanden waarop water blijft staan. Dat was in Drenthe in december en januari een probleem. Het bleef droog. Op weilanden stond hoegenaamd geen water. Dan zijn er ook geen zwanen. Wel zijn er stoppelvelden van maïs. Er liggen kolven en de zwanen trekken de voedzame wortels uit de grond. Een winter lang eten, dat is het enige wat ze willen. Opvetten, want de reis terug naar het noorden is lang en het is maar de vraag of daar dan al voedsel voorradig is. Eind februari trekken de eerste kleine zwanen naar het noorden. De grote trek is in maart, maar kan worden uitgesteld tot half april.

Niet ploegen helpt

Waarom ieder jaar minder overwinterende kleine zwanen. Vogelbescherming vermoedt dat ze in de broedgebieden worden verstoord. Jacht kan een rol spelen. Tijdens de trek merken zwanen dat het landgebruik in Oost-Europa is veranderd. Ze moeten zoeken naar geschikte akkers. In Nederland vormen de grote wateren met fonteinkruiden geen probleem. Akkers en weilanden wel. Steeds minder boeren dulden zwanen en ganzen op hun land. In Drenthe is een akkerbouwer verplicht in de herfst geploegd land in te zaaien met een groenbemester of winterkoren om tijdens vorst verstuiving te voorkomen.

Vlamingen ploegen niet

Maar als je een maïsstoppelveld nou eens niet ploegt en daar zwanen en ganzen toelaat, wat is dan het probleem. In Vlaanderen heeft men daarmee proeven genomen. Na de oogst in de herfst worden bieten- en maïsakkers niet geploegd. Zwanen en ganzen hebben vrij spel. Conclusie van de Vlaamse vogelbescherming: niet-ploegen helpt kleine zwanen de winter door. Pas na vertrek van de zwanen worden de akkers geploegd. Hoewel Drentse boeren aan strikte regels zijn gebonden, vraag ik enkele het direct na de oogst ploegen van stoppelvelden achterwege te laten. Helaas, ze doen dat liever niet, omdat zwanen ook belangstelling tonen voor naastgelegen groenbemesting. Het kaalvreten van deze akkers kan tot verstuiving leiden. Zwanen en ganzen worden door honden of anderszins verjaagd.

whatsappTip de redactie via WhatsApp! Voeg 'Hoogeveensche Courant' toe als contact in uw telefoon, 06-5751 5176, en stuur ons uw tips, foto’s en video’s.
LAAT EEN BERICHT ACHTER

U moet zijn ingelogd om een bericht te kunnen plaatsen. Log in of registreer je om een reactie te kunnen plaatsen.