abonneer nu
Human Interest

Luchtpost: ‘De koeien in de weilanden werden steeds groter’

Geplaatst op donderdag 7 september 2017 12:39
  • De T-33’s van de Koninklijke Luchtmacht waren in de jaren ’50 en ‘60 regelmatig boven Hoogeveen te zien. Hier zien we er eentje aan het begin van de jaren zestig boven het Raadhuis. fotomontage © Gerrit Boxem

pinterestmail

Hoogeveen - In Luchtpost vertelt Gerrit Boxem elke week een bijzonder luchtvaartverhaal.

Lockheed T-33’s straaltrainers van de Koninklijke Luchtmacht waren in de jaren ’50 en ‘60 regelmatig boven Hoogeveen te zien.

Ook voor niet-luchtvaartkenners was het een gemakkelijk te herkennen vliegtuigtype met zijn rechte vleugels, sigaarvormige tiptanks en opvallende oranje rompvlakken. Die laatsten zaten er overigens niet om herkenning vanaf de grond te vergemakkelijken, maar om het vliegtuig in de lucht voor andere vliegtuigen zo opvallend mogelijk te maken waardoor botsingen vermeden konden worden.

Honderden Nederlandse Luchtmachtvliegers hebben in de ‘fifties’ en ‘sixties’ op de T-33 hun Voorgezette Vliegeropleiding gevolgd. Ook in vele andere landen in de wereld was dit product van de Lockheed-fabriek in gebruik. Nederland had er ruim zestig stuks in dienst die van augustus 1952 tot en met juni 1972 vrijwel dagelijks boven onze hoofden vlogen. Tot 1982 vlogen ze nog bij de Italiaanse luchtmacht en nu is het dan definitief afgelopen. Onlangs werden namelijk de allerlaatste vier operationele exemplaren ter wereld door de luchtmacht van Bolivia buiten dienst gesteld. Vandaag in Luchtpost enkele bijzondere verhalen over dit legendarische vliegtuigtype.

Gebrekkige communicatie

In de T-33 cockpit zaten de leerling-vlieger en de instructeur achter elkaar. Een T-33 van de Amerikaanse luchtmacht was op een dag op weg van de ene vliegbasis naar de andere. Op een gegeven moment ging de vlieger in de achterste cockpit even verzitten, met als onverwacht resultaat dat de dinghy (opblaasbaar rubberbootje) die zich onder hem bevond plotseling werd opgeblazen. De directe gevolgen hiervan waren dat de betrokken vlieger in een tamelijk benarde positie kwam te verkeren, namelijk met zijn hoofd tegen het cockpitdak, terwijl bovendien de stuurknuppel door de druk die de boot erop uitoefende naar voren werd geduwd. De in de voorste cockpit gezeten vlieger, die op dat moment het vliegtuig bestuurde, verkeerde in absolute onwetendheid omtrent het opmerkelijk gebeuren dat zich achter zijn rug afspeelde. Wat hij wél merkte was dat de neus van de T-33 plotseling naar beneden ging. Hij probeerde die ongezonde situatie te corrigeren, maar stuitte op taaie weerstand bij zijn pogingen om de stuurknuppel naar zich toe te halen. Intussen had zijn collega in de achterste cockpit zijn vliegermes te pakken gekregen, waarmee hij vervolgens de rubberboot te lijf ging. Met een enorme plof gaf die de geest, wat vergezeld ging met een enorme wolk talkpoeder. Nu werd het pas echt spannend, want de piloot voorin, die nog steeds hardnekkige pogingen in het werk stelde om de stuurknuppel naar achteren te trekken, hoorde opeens een ‘explosie’ waarna de cockpit zich vulde met ‘rookwolken’. ‘Een motorexplosie’, aldus was zijn conclusie, waarna hij de motor subiet afzette. Door de nog neerdalende poederwolken heen zag de man in de achterste cockpit tot zijn schrik op zijn instrumentenpaneel dat de motor was ‘uitgevallen’. En aangezien de koeien in de weilanden ook steeds groter werden, bedacht hij zich niet langer en activeerde zijn schietstoel. Het einde van dit merkwaardige verhaal is dat de vlieger in de voorste cockpit gelukkig nog juist op tijd een geschikt landingsterrein zag, waar hij zijn T-33 zonder verdere ongelukken aan de grond wist te zetten.

Gerrit Jacobs

Oud-luchtmacht vlieger Gerrit Jacobs (ook op vliegveld Hoogeveen een bekende verschijning) heeft als instructeur op de Lockheed T-33 straaltrainer heel wat jonge luchtmachtvliegers de fijne kneepjes van het vliegervak geleerd. Over die periode vertelde Jacobs mij eens het volgende verhaal. Gerrit Jacobs: ‘Behalve voor het opleiden van luchtmachtvliegers, werden de T-33’s ook regelmatig ingezet als manusje-van-alles. Zo kreeg ik op een dag opdracht om Zuid-Nederland vanuit de lucht te laten zien aan een nieuwe Belgische commandant van de gezamenlijke Belgisch-Nederlandse opleidingseenheid. We vlogen ter hoogte van Eindhoven toen ik opeens een formatie van een stuk of zestig straaljagers recht op me af zag komen. Tijd om te reageren was er niet en enkele seconden later passeerden de toestellen ons rakelings links, rechts, boven en onder. Als door een wonder vond er geen botsing plaats. Wit weggetrokken hebben we onze tocht toen vervolgd, ons ondertussen afvragend hoe zoiets in vredesnaam kon gebeuren. Na de landing hoorden we dat het een formatie Engelse straaljagers was geweest die ter gelegenheid van een commandowisseling op de in Duitsland gelegen Engelse vliegbasis Bruggen boven Zuid-Nederland rondvloog zonder daar vooraf de Nederlandse autoriteiten van in kennis te hebben gesteld. Vanuit de Nederlandse luchtmachtleiding is er uiteraard nog dezelfde middag een heel boos telefoontje in de richting van de Engelse collega’s gegaan.’

22 september 1956

Helaas waren ook de T-33’s niet gevrijwaard van dodelijke ongevallen en dat was meestal het gevolg van menselijke falen; zo ook in het volgende verhaal. Op zaterdagmiddag 22 september 1956 wilde sergeant de Jong van de vliegbasis Volkel met zijn T-33 een groet brengen aan zijn vrouw in de Bergen op Zoomstraat in Eindhoven. De Jong vloog laag op zijn huis aan, maar door zijn snelheid niet goed in de gaten te houden verloor hij hoogte en moest, om een botsing met de huizenzee te vermijden, zijn toestel optrekken. Hierdoor ‘overtrok’ hij het vliegtuig (‘overtrekken’=naar beneden vallen door te weinig snelheid) boven de Zeelsterstraat en kwam in aanraking met een TV-antenne. De T-33 explodeerde vervolgens tegen de achterkant van de huizen aan de Bergen op Zoomstraat. Behalve de vlieger kwam ook een bewoner van een van de huizen, die net buiten zijn bromfiets aan het repareren was, om het leven. Zes huizen raakten zwaar beschadigd.

whatsappTip de redactie via WhatsApp! Voeg 'Hoogeveensche Courant' toe als contact in uw telefoon, 06-5751 5176, en stuur ons uw tips, foto’s en video’s.
DOSSIERS dossiers